Wie op dit moment door onze wei loopt, kan er eigenlijk niet omheen. Overal lichten kleine, goudgele bloemetjes op tussen het groen. Het is sint-janskruid, een plant die niet alleen prachtig is om te zien, maar ook al eeuwenlang bekendstaat als een bijzonder geneeskrachtig kruid.
Onze bijen zijn er dol op. Op zonnige dagen is het een vrolijk gezoem rondom de bloemen. Het laat maar weer zien hoe waardevol een bloemrijke wei is, niet alleen voor ons, maar zeker ook voor de natuur.
Een plant met een rijke geschiedenis
Sint-janskruid (Hypericum perforatum) bloeit rond eind juni, rond de naamdag van Sint Jan, waar de plant uiteraard zijn naam aan dankt. Van oudsher werd het gezien als een zonnekruid. De felgele bloemen lijken het zonlicht bijna vast te houden en werden vroeger gebruikt om licht en warmte in donkere tijden te brengen. Dit komt ook door de geneeskrachtige werking ervan, waar ik verderop meer over vertel.
Wanneer je een bloemetje of knopje tussen je vingers fijnwrijft, zie je vaak een rood kleurtje verschijnen. Dat is heel kenmerkend voor sint-janskruid en komt door de natuurlijke kleurstoffen die in de plant zitten.
Meer dan alleen een mooie bloem
Sint-janskruid is een van de bekendste geneeskrachtige kruiden van Europa. Vooral de bloeiende toppen worden gebruikt vanwege hun werkzame stoffen, zoals hypericine en hyperforine.
Het kruid wordt het meest genoemd vanwege de positieve invloed op de stemming. Bij milde tot matige somberheid en depressieve klachten wordt sint-janskruid al lange tijd ingezet als natuurlijk ondersteunend middel. Ook mensen die last hebben van spanning, onrust of lichte angstklachten ervaren soms baat bij het kruid. Daarnaast wordt het traditioneel gebruikt om het zenuwstelsel te ondersteunen, bijvoorbeeld in periodes van stress of emotionele overbelasting.
Uitwendig wordt sint-janskruid verwerkt tot een dieprode kruidenolie. Deze olie wordt vaak gebruikt voor de verzorging van een gevoelige of geïrriteerde huid, bij blauwe plekken, spierpijn of stijve gewrichten.
Hypericine en hyperforine: wat is het verschil?
- Hyperforine: Wordt gezien als de belangrijkste kracht achter de antidepressieve werking. Het remt de heropname van verschillende neurotransmitters in de hersenen, waaronder serotonine, dopamine, noradrenaline en GABA. Hierdoor blijven deze ‘geluksstofjes’ langer actief in de hersenen.
- Hypericine: Draagt vooral bij aan de ontstekingsremmende eigenschappen van de plant en ondersteunt het centrale zenuwstelsel. Daarnaast staat het bekend als stof die helpt bij innerlijke onrust of prikkelbaarheid.
Een kopje vrolijkheid
Vroeger werd het Sint-Janskruid rond deze periode geplukt en te drogen gehangen. Zodat dit kruid in de donkere wintermaanden kon helpen bij de somberheid die soms gepaard gaat met de korte dagen en het weinige zonlicht. Men zette dan een lekker kopje thee van het gedroogde kruid of er werd een tinctuur van gemaakt.
Dus daarom deze keer geen uitgebreid recept aan het einde van mijn blog maar een eenvoudig kopje thee. Je denk dan wellicht: ‘Hoezo heb ik uitleg nodig om een kop thee te zetten?’ Maar om alle voordelen van dit kruid binnen te krijgen ga je iets subtieler te werk dan er een flinke plens kokend water op te gieten.
- Kook voldoende water, en laat dit 5-10 minuten afkoelen. (kruiden worden er namelijk helemaal niet blij van om direct kokend heet water over zich heen te krijgen. Hierdoor breek je vaak juist de werkzame stoffen van het kruid direct af.
- Doe 1-2 theelepels gedroogd kruid of een klein handje vers in een theezeefje en laat dit afgedekt (door bv een schoteltje op je glas of mok te zetten) ongeveer 10 minuten trekken. Het afdekken van de thee tijdens het trekken doe je om ervoor te zorgen dat de etherische oliën welke vrijkomen niet vervliegen.
Ga lekker buiten zitten, het liefst met blote voeten in de aarde voor nog meer positieve gevoelens. En geniet van je kopje vrolijkheid.
Let Op!
Sint-janskruid is een krachtig medicinaal kruid en kan invloed hebben op de werking van verschillende medicijnen. Het kan onder andere de werking van antidepressiva, de anticonceptiepil, bloedverdunners en andere geneesmiddelen beïnvloeden. Ook wordt het gebruik afgeraden tijdens zwangerschap en het geven van borstvoeding.
Daarnaast is het verstandig geen sint-janskruid te combineren met overmatig alcoholgebruik of andere middelen die invloed hebben op het zenuwstelsel. En kan langdurig gebruik zorgen voor fotosensitiviteit (gevoeligheid voor zonlicht).
Gebruik je medicijnen of heb je een medische aandoening? Overleg dan altijd eerst met een arts of apotheker voordat je sint-janskruid regelmatig gebruikt.
.
Soms is het mooiste aan een plant niet alleen dat hij bloeit, maar ook het verhaal dat hij met zich meedraagt. Voor mij is sint-janskruid zo’n plant: een stralende bloem die onze wei laat oplichten, de bijen voedt én ons herinnert aan de eeuwenoude kennis van kruiden.