Zoals ik vorige week al zei, het nieuwe moestuinseizoen is ondertussen in volle gang. Terwijl ik dit typ zit ik heerlijk buiten in het zonnetje met vieze handen door het verwijderen van onkruid. Luisterend naar de fluitende vogels en kijkend naar de hommels en vlinders die zich te goed doen aan de bloesemnectar. Dit is een groot contrast met vorig jaar; toen landde ik in een nog besneeuwd Noorwegen. Ik zal het je dadelijk uitleggen, maar dit bezoek was mijn inspiratie voor twee gerechten met aardappelen, namelijk bondeomelette en potet-terte met gekruide appels.
Het Noorwegen avontuur
Vijftig jaar geleden is de moeder van mijn vriend via een scouting uitwisselingsprogramma in contact gekomen met een Noorse jongedame. Tussen hen klikte het zo goed dat ze altijd contact hebben gehouden. En bij dit contact waren al snel beide families betrokken, die het ook erg goed met elkaar konden vinden. En zo werd er na 50 jaar een reünie georganiseerd waarvoor de Nederlandse familie naar Noorwegen vloog. Voor mij was dit extra spannend aangezien ik één persoon van de 15 familieleden van mijn vriend kende, en dus met allemaal onbekende mensen het vliegtuig naar Noorwegen instapte. Om daar ook weer allemaal nieuwe mensen te ontmoeten. Maar op het vliegveld werd ik al meteen hartelijk ontvangen door iedereen en in Noorwegen was dit zeker niet minder.
Een van de families waar we bij verbleven verbouwen aardappelen. En zoals ik zei lag er nog sneeuw in Noorwegen. Dit was voor Noorwegen ook uitzonderlijk en de aardappelen lagen eigenlijk al buiten voor te kiemen. Dus daar hebben ze heel snel een soort kas omheen moeten bouwen. Ook was het erg balen dat de aardappelen nog niet de grond in konden. Wat ik erg gaaf vond is dat ik een paar aardappelen van ze heb gekregen. Deze heb ik weer mee teruggenomen naar Nederland. En aan de hand van de oogjes op de aardappelen, heb ik deze in meerdere stukken gesneden en gepoot. Ze hebben het goed gedaan en ik heb ze vorig jaar kunnen oogsten samen met de andere aardappelen weke ik gepoot had.
Aardappel soorten
Er zijn veel verschillende rassen aardappelen, deze rassen zijn onderverdeeld in drie soorten. Je hebt vroege of late aardappelen en nog een aantal die hier tussenin vallen. Dit bepaald wanneer je de aardappel poot en wanneer je deze weer kunt oogsten.
Vroege rassen:
- Een korte groeiperiode; 90 tot 100 dagen
- Je kunt ze ongeveer tot het nieuwe jaar bewaren (afhankelijk van het ras)
Middelvroege rassen:
- Een iets langere groeiperiode; 100 tot 120 dagen (je poot ze 1 tot 2 weken later dan de vroege)
- Omdat je ze wat later oogst zijn ze soms iets langer te bewaren (maar dat is uiteraard ook weer afhankelijk van het ras)
Middellate rassen:
- Hebben een groeiperiode van meer dan 120 dagen (je poot deze nog wat later)
- Deze zijn meestal tot in het voorjaar te bewaren
Late rassen:
- Deze hebben de langste groeiperiode; meer dan 150 dagen
- Deze zijn wel tot ver in het volgende voorjaar te bewaren
Aardappelen bewaren
Dit jaar en vorig jaar heb ik juist vroege aardappelen gepoot. Want hoe korter ze in de grond zitten hoe kleiner de kans dat ze ziek worden. Ik heb het ras Zen gebruikt. Ik had een flinke oogst afgelopen jaar, wat super mooi is natuurlijk. Maar toen kwam het volgende, hoe ga ik de aardappelen bewaren? Belangrijk is om de aardappelen te oogsten op een droge, liefst wat zonnige dag. En dan de aardappelen na het oogsten, op de aarde te laten liggen om te drogen. Aangezien ik (nog) geen kelder heb waar je ze mooi donker in kunt bewaren moest ik iets creatiever zijn. Ik heb ze in een open krat gedaan welke ook aan de zijkanten open was. Hier een opengeknipte vuilniszak eerst ingelegd, niet helemaal tot boven dat ze nog wel kunnen doorluchten. Een 2de krat erbovenop en dit in de schuur gezet. Dat ging helemaal perfect, wel moet je af en toe controleren of er niet een aan het rotten is. Want als er een aan het rotten is en je laat die liggen dan is binnen de kortste keren alles rot.
Aardappelen poten
De kleinste aardappelen kun je mooi bewaren voor volgend jaar. Dat is ook precies wat ik heb gedaan. Eind februari/begin maart kun je deze kleine aardappelen dan in een kas of binnen op de vensterbank leggen met de oogjes naar boven zodat ze alvast voorkiemen. Bij mij hebben ze twee weken, afgeschermd tegen de muizen, in de kas gelegen. Waarna ik geulen heb gegraven en om de 30cm een aardappel in de geul heb gelegd. Zorg voor ongeveer 50cm tussen elke geul. Aardappelen vinden het fijn om in lekkere losse en luchtige aarde te groeien met een iets wat lage pH (dus wat zuurder). En je poot ze het liefst 15cm onder het oppervlakte.
En op deze manier oogst je straks heerlijke verse aardappelen. Je kunt steeds een plant of een aantal planten voorzichtig uitgraven wanneer je aardappelen nodig hebt. Mijn aanraden is wel als het wat kouder wordt of steeds meer gaat regenen om ze allemaal te oogsten. Het zou namelijk zonde zijn als ze gaan rotten. En van die aardappelen kun je dan onderstaande (Noorse) recepten maken.
Potet-terte met gekruide appels
Wanneer je aan een gerecht met aardappelen denkt, zal een dessert vast niet het eerste zijn wat in je opkomt. Maar dit poter-terte oftewel aardappeltaartje is een erg lekker dessert, of gebak. Door de aardappelen wordt het deeg een beetje bladerdeeg-achtig zonder dat je hier constant koude roomboter in hoeft te vouwen. Je kunt er allerlei fruit tussen doen zoals frambozenjam of rabarbercompote. Ik heb ervoor gekozen om er gestoofde en gekruide appels tussen te doen.
Potet-Terte (aardappel taartjes met gekruide appel)
5
taartjes15
minutes30
minutesIngrediënten
- Voor het deeg
200 gr kruimige aardappel
150 gr roomboter
150 bloem
- de gekruide appels
4 grote of 8 kleine wat zuurdere appels
50 gram suiker
50 gram suiker waar een vanillestokje in heeft gezeten. (als je dat niet hebt gebruik dat 100 gr suiker en 1 tl vanille extract of 85 gr suiker en een zakje vanille suiker.)
50 ml water
1 tl kardemon
1/2 tl kaneel
1/4 tl kruidnagel
snufje zout
1 el vers citroensap
- Voor erbij
slagroom
vanillesuiker
poedersuiker
Bereiding
- De aardappelkoekjes
- Kook de aardappelen gaar, haal de schil eraf en doe ze door een aardappelzeef of prak ze heel fijn. Weeg daarna 150 gram afgekoelde aardappelen af.
- Doe de aardappelen met de bloem en zachte boter samen met een snufje zout in een kom. Roer eerst alles met een houten lepel door elkaar en maak er vervolgens met je handen een mooi en plakkerig deeg van.
- Draai dit deeg in huishoudfolie en leg in de koelkast om af te koelen, minstens 1-2 uur.
- Verwarm daarna de oven voor op 200 graden en bak de koekjes in 25-30 minuten goudbruin. Laat ze daarna 10 minuten afkoelen.
- De gekruide appels
- Schil de appels en snij ze in blokjes.
- Doe ze samen met de kruiden, suiker, water en citroensap en een grotere steelpan met dikke bodem. En zet ze op middelmatig vuur.
- Breng het geheel aan de kook, en laat nog enkele minuten doorkoken tot de appels zacht zijn maar nog wel een beetje stevig.
- Zet de pan van het vuur en laat afkoelen.
- Klop ondertussen voor erbij de slagroom met de vanillesuiker op, tot een stevige maar romige consistentie, zoiets als de room op een Irish Coffee.
- Wanneer alles is afgekoeld begin met een aardappel koekje, dan wat gekruide appel, weer een aardappel koekje en wat gekruide appel, eindig met een derde koekje. Om het het af te maken; schep wat vanilleroom erop en eventueel nog wat poedersuiker eroverheen.
Bondeomelette
Wanneer je na vorige week nog steeds eieren over hebt en zin in een erg makkelijke maar lekker avondmaal (welke je meteen de volgende dag als lunch kunt meenemen), maak dan deze bondeomelette. Oftewel Noorse boerenomelet. Daarnaast is dit de perfecte manier om restjes groenten en vlees op te maken. Zelf had ik nog wat speklap ontdooid in de koelkast liggen dus ik heb deze opgesneden en krokant gebakken. Maar je kunt ook restjes kip van de hele geroosterde kip die je eergisteren had gemaakt gebruiken. Of ham welke je in blokjes snijd. Voor de groentes is het eigenlijk hetzelfde, gewoon lekker gebruiken wat je hebt liggen. Wel zou ik altijd een ui gebruiken.
Bondeomelette (Noorse boerenomelet)
6-8
porties15
minutes25
minutesIngrediënten
10 eieren
100 ml volle melk
1 el roomboter
1 el olijfolie
1 grote ui (gesnipperd)
200 gr (ongeveer) vlees, gekookt en in stukjes
groentes zoals een halve prei, wortel, erwtjes.
6 kleine aardappelen (ongeveer 450 gr) gekookt
zout en peper
optioneel wat verse bieslook of peterselie om het af te maken
Bereiding
- Klop in een kom de eieren, melk, peper en zout op.
- Snij de gekookte aardappelen in plakjes.
- Neem een koekenpan of gietijzeren skillet en verwarm de olie en boter hierin om medium vuur.
- Voeg de gesnipperde ui toe en bak deze totdat het begint te verkleuren (ongeveer 5-8 minuten).
- Doe dan het vlees en de groentes erbij. Leg de aardappelschijven hier bovenop en giet het eimengsel eroverheen.
- Je kunt ervoor kiezen om een deksel op de pan te doen of als je een ovenvaste pan hebt gebruikt deze in een op 180 graden voorverwarmde oven te zetten. Bak de omelet in 20 tot 25 minuten gaar.
- Wanneer je de omelet op het vuur laat staan houd dan wel goed in de gaten dat de onderkant niet te hard gaat. Wanneer deze al snel erg bruin wordt moet je het vuur flink lager zetten.
